IMPRESSIES

 

Vader Theo van den Hout

044 theo vd hout

† 20 december 2006

BYZANTIJNSE KERKZANG
“Zingt als engelen”

40 jaren samen zijn, samen bidden, zingen en vieren in een Byzantijnse Eucharistieviering. Lange jaren van kennismaken met muziek uit deze traditie en instuderen ervan. Het is niet niks, dat jullie de tijd hebt genomen om je te scholen en te informeren over de wijze waarop vele miljoenen christenen in het christelijk Oosten hun dank betuigen aan God en Hem loven en prijzen.
Er wordt wel eens gezegd, dat deze Kerken "zingend vieren...".
Het gesproken woord schiet tekort... Daarom zingen we, voelen we ons geloof doorheen de schoonheid van klanken:
“Wij die hier het beeld zijn van de cherubim, wij zingen in koor voor God; en wij zingen de levengevende Drieëenheid toe met de hymne: ' heilig, heilig, heilig is onze God, Die ons het leven schenkt.”

Dionysius de Areopagiet, een Syrische schrijver van o.a. kerkgeschiedenis, leerling van Paulus en bisschop van Athene, legde als uitgangspunt vast, dat de engelen in de eeuwigdurende hemelse liturgie zingen en de gelovigen in de aardse liturgie daarvan een "echo" kunnen horen; daarom dienen deze laatsten ook te zingen.

De kerkelijke zang is fundamenteel liturgisch, maakt er wezenlijk deel van uit. De Byzantijnse eredienst bestaat vooral uit verbale expressie. Niet in de vorm van redevoeringen, maar wel van gebed, verheerlijking en van onderricht. Daarom bestaat er tussen het woord en de liturgische zang een onverbrekelijke band, waarin de muziek het emotionele uitdrukt, door ieder individu verschillend aangevoeld.
Geloof en gebed in de kerk hebben een communautair karakter, daarom kunnen in de kerk alleen muzikale klanken die verbonden zijn met woorden, bestaansrecht hebben.

De H. Basilius de Grote zegt hierover dit:
"Omdat de Heilige Geest wist hoe moeilijk het is om het menselijk geslacht tot de deugd te brengen en hoezeer wij geneigd zijn ons te vermaken en als gevolg daarvan de rechte weg veronachtzamen, vroeg Hij zich af wat Hij moest doen. Hij voegde bij het onderricht het aangename van de melodie toe, opdat, tegelijk met het verkwikkende en voor het oor welluidende, we op onmerkbare wijze ook het nuttige van het woord in ons zouden opnemen. Daarom is voor ons de harmonieuze zang van de psalmen uitgevonden."

Vocale muziek is in dit verband geen "muziek voor de muziek”, maar het muzikale is eng verbonden met de liturgie. Zingend bidden moet verwijzen naar God. Eigenlijk zou de mens die zich in staat van genade bevindt en wanneer God zich aan hem openbaart, door Hem van aangezicht tot aangezicht aangesproken worden. De liturgische zang wordt dán overbodig.
Maar zolang de mens nog niet in die toestand van heiligheid leeft, heeft hij de liturgische zang als drager voor zijn gebed broodnodig.

Tot slot nog een bemoedigend woord van St. Paulus uit een brief met raadgevingen aan de christenen van Efese:
"Bedwelmt u niet met wijn, wat tot losbandigheid leidt, maar laat u bezielen door de Geest. Spreekt elkander toe in psalmen en hymnen en liederen, ingegeven door de Geest. Zingt en speelt voor de Heer van ganser harte. Zegt altijd voor alles dank aan God de Vader in de naam van onze Heer Jezus Christus.”

Nog vele jaren!

 

 

 

Oegeline Kars

045 oegeline

“40 jaar MSK, mijn verhaal”

 

40 jaar Maastrichts Slavisch Koor, waarvan ik zo’n 23 jaar deel uitmaak. Hoe ben ik daar eigenlijk bij verzeild geraakt? Via een opname van het Utrechts Byzantijns Koor op de radio. Zij zongen een van de gezangen uit de liturgie Johannes Chrysostomos. Ik had deze muziek nog nooit gehoord en werd er onmiddellijk door geraakt. Het was op dat moment het mooiste wat ik ooit had gehoord. Een dag later las ik in een weekblad een mededeling: Maastrichts Slavisch Koor zingt Slavisch Byzantijnse Liturgie. Was dit toeval of misschien de hand van God? In ieder geval ik zat die zondag in de kapel van de H. Geest op de Kesselskade, zat er een maand later weer, heb na afloop de dirigent (Sascha) gevraagd of hij nog sopranen kon gebruiken en ben nooit meer weggegaan.

Een jaar eerder was ik bij toeval bij een R.K. kerkkoor terecht gekomen, hoewel ik niet katholiek was en zelfs niet gedoopt. Het mystieke in de Slavisch Byzantijnse liturgie boeide mij echter zo, dat ik vijf jaar later definitief heb gekozen voor het MSK. Maar ik wilde meer, ben mij gaan verdiepen in de bijbel, heb veel gepraat met priesters en religieuzen. Frits Aarts volgde net zijn opleiding tot diaken en ik werd een van zijn stageprojecten. Vader Antonie kwam regelmatig de dag voor onze liturgie in Maastricht bij mij eten en wij spraken dan geruime tijd samen over allerlei aspecten van het geloof en knelpunten waar ik mee zat. En op 16 mei 1992 werd ik in onze eigen kapel door Vader Antonie gedoopt, een dag die ik als één van de hoogtepunten in mijn leven beschouw.

Ik hoop dat het Maastrichts Slavisch Koor nog vele jaren zal bestaan en dat ik daar nog lang deel van kan uitmaken.

 

 

 

Vader Harrij Sterenberg

046 harrij sterenberg

Slotwoord

 

Heel lang geleden fietste ik van Nunhem naar Roermond. Daar stapte ik, met de fiets, op de trein en reed naar Boxmeer. Vandaar fietste ik verder naar Sint Hubert. Ik zong daar mee in het koor van Vader Pachom, die de Liturgie celebreerde, at een boterham mee met al die mensen die op hun nuchtere maag te communie gegaan waren en reisde weer terug naar Nunhem.

Op een zondag kwam ik op de Kesselskade in Maastricht terecht bij de Gemeenschap van de Heilige Geest en ik kon de hele Liturgie meezingen - weliswaar - in het Nederlands. Het koor zong, naar later bleek kerkslavische teksten maar dat verschil was aan mijn stem niet te horen. Ik zong toch wel.

U begrijpt het: al snel was ik door de dirigent op de lijst van aspirant-zangers geplaatst en het duurde - in mijn beleving - allemaal maar een heel korte tijd of ik werd samen met Sascha, de dirigent, in de kerk opgenomen als “werknemer”: Sascha als lector en ik als kluizenaar. Bisschop Philippe Bär was hier de bedienaar in.
En toen duurde het nog maar even of ik gaf te kennen priester te willen worden in deze voor mij heilige byzantijnse kring.

Inmiddels ben ik een paar jaar als priester werkzaam en celebreer ik door heel Nederland de Goddelijke Liturgie en ander delen van het Officie.
Maar wat voor U, vanwege het jubileum, van veel meer belang is: na het jubileum, de toekomst!

Ik zou het fantastisch vinden wanneer we met elkaar in de gelegenheid zouden zijn om onze “koorachtige” gemeenschappen aan te vullen met mensen die kerken. Onze koorgemeenschappen – plechtig gezegd – te veranderen in Geloofsgemeenschappen: mensen die, of ze nu zingen of ‘slechts’ in de kerk meebidden, met elkaar een Gemeenschap vormen rond onze Heer en God en Verlosser Jezus Christus. Wij mensen naast elkaar, dicht bij elkaar, steunend op elkaar met Christus in ons midden.

Wat zou dit een prachtig jubileumgeschenk zijn!
Koor, dank voor alles.
Ere zij U onze God, ere zij U.

 

FELICITATIES

 

Drs Raymond Geldermans
voorzitter L.I. Pokrof

047 raymond geldermans

 

Het vieren van een jubileum is een gerede aanleiding zich de tijd te nemen om terug te blikken en tegelijkertijd om vooruit te zien. Wat werd bereikt en stemt tot vreugde? Wat bleef nog onvoltooid en stemt tot bezinning?

Het jubileumboek, dat U nu in handen heeft, getuigt van deze vragen en daarmee van een verrijkende analyse, die eens te meer reden tot feestvreugde schenkt. Verleden en heden en toekomst in feestelijke beweging getuigen tevens van de intense beleving van de oosterse spiritualiteit als uiting van de universele en pluriforme Kerk.

Met de schone herinneringen aan het verleden als voorsteven, met de verbondenheid van het heden als achtersteven en met dit jubileum als mast mogen de opvarenden van het Maastrichtse schip vervuld van dank en hoopvol gestemd verder koers zetten naar een gezegende toekomst. Mogen zij samen op de ingeslagen weg verder trekken, waarop ook Christus zich zal voegen, zoals hij eens optrok met de Emmaüsgangers.

Namens het bestuur van de Landelijke Instelling Pokrof wil ik de Kerk van de Heilige Geest van Maastricht hartelijk gelukwensen met dit 40-jarig jubileum en de hoop uitspreken dat haar leden in hechte gemeenschap, geïnspireerd door de H. Geest en onder de beschermende hand van de Moeder Gods, het Byzantijnse erfgoed mogen bewaren en hoeden tot welzijn van allen die zich daarmee zo nauw verbonden voelen.

 

 

 

Marcel Wijnants
locatiemanager Vivre locatie Amby

049 marcel wijnants

 

Geachte jubilerende Gemeenschap van de Heilige Geest, van harte proficiat met uw veertig jarige pelgrimstocht in Nederland.

Onlangs zijn, als toeval bestaat, ook de bewoners, medewerkers en vrijwilligers van Vivre, locatie Amby deelgenoot geworden van deze tocht. Velen kennen de plek waar de pelgrimage zich nu bevindt, weinig mensen kennen de oorsprong van de tocht en nog minder zullen de eindbestemming kennen. De plek die bereikt is, is het resultaat van allen die zich geïnspireerd ingezet hebben om met de gemeenschap op weg te blijven gaan op de paden van het leven. En die paden zullen niet altijd geëffend zijn geweest.

We zijn blij om jullie in ons midden te hebben. De sacrale sfeer, de gewijde gezangen en de inspirerende woorden van Vader Theo roepen vele herinneringen op vanuit onze kinderjaren. Tevens maakt de liturgie volgens de Byzantijnse Ritus de weg vrij om een vernieuwde Geest door de Kapel en onze gemeenschap te laten waaien.

We wensen u nog vele vruchtbare paden toe op uw pelgrimstocht en hopen nog lang deelgenoot te zijn van deze tocht.